Kierowcy bez OC w Polsce i Europie. [RAPORT Punkta]

Aktualizacja:
akademia-tlo

Ponad 250 tysięcy pojazdów jeździ po polskich drogach bez obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego. Dla właściciela samochodu brak OC może być sposobem na oszczędności. Zdaniem ekspertów ubezpieczeniowych to bardziej przejaw głupoty. Spowodowanie wypadku może skończyć się koniecznością zwrotu odszkodowania. Czasem są one milionowe.

Pobierz pełny raport o kierowcach bez OC w wersji PDF!

Ilu jest kierowców bez OC?

Zobacz naszą INFOGRAFIKĘ!

Obowiązek wykupienia polisy OC ma każdy właściciel zarejestrowanego pojazdu, nawet jeśli ten pojazd stoi zepsuty w garażu. Obowiązek to jedno, rzeczywistość drugie. Według szacunków Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, po polskich drogach bez obowiązkowego ubezpieczenia jeździ około 250 tysięcy pojazdów, czyli około 1 procent wszystkich zarejestrowanych pojazdów. – Liczba nieubezpieczonych rośnie, ale głównie dlatego że równocześnie cały czas rośnie liczba pojazdów poruszających się po naszych drogach – wyjaśnia Hubert Stoklas, wiceprezes UFG. Procentowo od lat statystyki nie zmieniają się, wciąż znajdujemy się w czołówce Europy, choć daleko nam jeszcze do najlepszych rozwiązań, przyjętych w Czechach, czy Niemczech.

Kim są kierowcy bez OC?

Kierowca 2

– We wszystkich kulturach młodzi mężczyźni są bardziej skłonni do ryzyka – mówi Tomasz Łysakowski, psycholog społeczny. Jego słowa potwierdza profil właściciela nieubezpieczonego pojazdu. Statystyki Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego pokazują, że jest on mężczyzną, mającym do 25 lat, słabo zarabiającym (średni dochód na głowę w rodzinie nie przekracza 500 zł), jeździ fiatem lub oplem. Najczęściej można go spotkać w woj. lubuskim, zachodniopomorskim i warmińsko-mazurskim. Czym kieruje się taka osoba? Łysakowski zwraca uwagę na mechanizm nazywany „pozytywnym skrzywieniem”. – Ludzie przyjmują, że spotkają ich dobre rzeczy, a złe ominą. Wsiadający do samochodu nie zakłada, że będzie złapany, skontrolowany, a tym bardziej że spowoduje wypadek – zauważa psycholog.

Jedni świadomie ryzykują, inni jeżdżą bez ubezpieczenia, bo nie są do końca zorientowani. – Oczywiście wiedzą, że jest taka umowa ubezpieczenia OC, która jest obowiązkowa, ale gdy wejść w szczegóły, ta wiedza się już kończy – mówi Hubert Stoklas, wiceprezes Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Kierowcy ci nie znają przepisów, a w konsekwencji np. terminów na zawarcie umowy. Szczególnie gdy kupują nowy samochód, albo używany, któremu kończy się ubezpieczenie.

Są też tacy, którzy uważają, że mało ryzykują, bo jeżdżą bezpiecznie, a na braku polisy przez lata zaoszczędzili wiele tysięcy złotych. – To po prostu kompletny brak wyobraźni – uważa Stoklas, bo przez 30 lat ktoś może jeździć bezpiecznie, natomiast raz mu się zdarzy wypadek, który może doprowadzić taką osobę do ruiny ekonomicznej.

Jakie mogą być konsekwencje za jazdę bez ważnego OC?

Opłata / kara za brak ubezpieczenia

Najmniej dotkliwą karą jest opłata za brak ubezpieczenia. Od 1 stycznia 2018 roku pełna kara za brak OC, dla auta osobowego, wzrosła do 4200 złotych (dla kierowcy, który zwlekał z wykupieniem polisy przez więcej niż dwa tygodnie). Wysokość ta ustalana jest na podstawie minimalnego wynagrodzenia w Polsce. Dla właścicieli samochodów osobowych jest to dwukrotność, dla ciężarowych – trzykrotność minimalnej płacy.

Ile wynosi kara za brak OC w 2018 roku?

źródło: UFG

Gdy przerwa w opłacaniu składki nie przekracza trzech dni, właściciel pojazdu opłaca tylko 20% kary, do dwóch tygodni – połowę podstawowej stawki. Warto pamiętać, że właściciele aut z kratką, znów ostatnio modnych, za brak obowiązkowego ubezpieczenia zapłacą karę identyczną, jak w przypadku samochodów ciężarowych, czyli ponad 6 tys. zł.

Z kolei najniższa stawka kar dotyczy takich pojazdów jak motocykle, motorowery, przyczepy i pojazdy wolnobieżne, czyli rozmaite pojazdy leśne, rolnicze, budowlane, czy wózki transportowe, których prędkość nie przekracza 25 kilometrów na godzinę, z wyjątkiem tych, które należą do rolnika i są używane w gospodarstwie rolnym.

Wysokie odszkodowanie

Wysoka kara za brak OC to i tak łagodniejsza z rzeczy, które mogą spotkać właściciela nieubezpieczonego pojazdu. W 2012 roku w Polsce doszło do 37 tysięcy wypadków, z czego 6 tysięcy (16%) spowodowali kierowcy, nie mający wykupionego OC. Ponieważ nie chroni ich ubezpieczenie, muszą z własnej kieszeni pokryć kwotę odszkodowania. A tu sumy mogą być zatrważające.

Przykład 1: Wypadek za granicą → nawet 5 mln euro

Wypadki za granicą potrafią być szczególnie fatalne w skutkach. Jeden z najbardziej drastycznych przypadków, którym zajmował się PBUK, dotyczy właścicieli małej firmy transportowej ze Szczecina. Postanowili oni zaoszczędzić na ubezpieczeniu. Jeden z kierowców spowodował wypadek na terenie Niemiec. Sparaliżowanej ofierze wypadku niemiecki sąd przyznał 5 milionów euro. Ponieważ nieubezpieczony samochód należał do rodzinnej firmy, PBUK (Polskie Biuro Ubezpieczeń Komunikacyjnych, które reprezentuje Polskę w przypadku zdarzeń zagranicą) będzie ściągał te pieniądze od rodziny. – Kto jest w stanie spłacić takie zobowiązania, tylko dlatego, że nie stać go było zapłacić 450 złotych za takie ubezpieczenie? – pyta Mariusz Wichtowski prezes PBUK – To są tragedie! Całe rodziny dożywotnio zrujnowane. 

Przykład 2: Wypadek w Polsce → nawet 1,5 mln zł

Również UFG, zajmujący się zdarzeniami na terenie Polski, ma całą kartotekę zdarzeń, które potrafią zrujnować właściciela pojazdu bez OC. Rekordzistą jest kierowca TIR-a, który zdecydował się na zawracanie na autostradzie. W fatalnej widoczności, z powodu gęstej mgły, na jego samochód wjechały rozpęczone auta osobowe, kilka osób zginęło. Ponieważ kierowca ciężarówki nie miał wykupionego OC, teraz musi spłacić w sumie 1,5 mln zł. To rekordowa kwota tego typu odszkodowania w Polsce.

Co składa się na wysokie odszkodowanie?

Na wysokość odszkodowania składa się nie tylko naprawa samochodu, ale często też koszt rehabilitacji osoby poszkodowanej, specjalistyczny sprzęt, renta i odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu, lub pieniądze wypłacane bliskim osób, które zginęły w wypadku. Coraz częściej sądy orzekają wysokie odszkodowania na rzecz ofiar, przekraczające 200 tys. złotych. W 2012 r. UFG wypłacił 13 takich odszkodowań, w sumie 3 mln 600 tys. zł. Aby odzyskać te pieniądze, Fundusz pozywa sprawców wypadków. Nie jest to jednak łatwe, bo w tym przypadku UFG występuje na drogę sądową, a egzekucja wysokich kwot może trwać kilkanaście lat. Warto przypomnieć, że dla osoby, która spowodowała wypadek nie mając OC, jest to kilkanaście lat stresu i niepewności finansowej.

Coraz większa skuteczność UFG

Z roku na rok UFG udaje się odzyskać coraz więcej pieniędzy. Tę tendencję prezentuje poniższy wykres.

Wykres

Jak wychwycić nieubezpieczonych?

Ambitnym celem wszystkich funduszy gwarancyjnych w Europie jest walka ze zjawiskiem nieubezpieczonych pojazdów. W Polsce UFG wyłapuje takich właścicieli aut na trzy sposoby:

  • doniesienia od policji, służb granicznych i celnych, ITD (27 tys. przypadków od stycznia do września 2013 roku)
  • doniesienia od organów rejestrujących pojazdy, głównie wydziałów komunikacji (7 tys. przypadków)
  • przy pomocy „wirtualnego policjanta” – jest to zaawansowany system analityczny, który na podstawie bazy Ośrodka Informacji UFG typuje osoby, które mogą nie mieć obowiązkowego OC, a cały czas korzystają z pojazdu. System wynajduje np. osoby mające przerwę w ubezpieczeniu pojazdu.

Najnowszym pomysłem jest wprowadzenie naklejek potwierdzających zakup obowiązkowego ubezpieczenia. Właściciele aut mieliby naklejać je na przedniej szybie samochodu. Dzięki temu policja i straż miejska zyskałaby wygodne narzędzie w poszukiwaniu nieubezpieczonych pojazdów. Zmianę zaproponowali posłowie z parlamentarnego zespołu ds. bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Wzorce z Zachodu

Kilka europejskich krajów praktycznie wyeliminowało to zjawisko, sięgając po skuteczniejsze metody.

Czechy i Finlandia. Porównywanie bazy pojazdów i bazy wykupionych polis

W Czechach i Finlandii działa system, który automatycznie, każdego dnia, porównuje bazę pojazdów zarejestrowanych z bazą wykupionych polis. Co więcej – od razu generuje wysokość opłaty karnej i wysyła do właściciela pojazdu.

Niemcy i Austria. Nie masz OC, nie zarejestrujesz auta

Władze Niemiec i Austrii zdecydowały się na powiązanie rejestracji samochodu z ubezpieczeniem. Bez okazania polisy nie da się po prostu zarejestrować auta. W krajach tych odsetek nieubezpieczonych to zaledwie 1/100 procenta.

Wielka Brytania. Nie masz OC? Twoje auto jest sprzedawane lub złomowane

Prawdziwą wojnę wypowiedziały takim kierowcom władze brytyjskie (w przeciwieństwie do całej Europy kontynentalnej, na Wyspach OC przypisane jest do kierowcy, nie do pojazdu). Wyposażyły policyjne radiowozy w specjalne czytniki. Jadąc za samochodem, nawet bez zatrzymywania, funkcjonariusze są w stanie sprawdzić w aktualizowanej na bieżąco bazie, czy kierowca pojazdu wykupił ubezpieczenie. Jeżeli takiego brak, auto jest zatrzymywane. Samochód może odebrać dopiero po okazaniu polisy i opłaceniu grzywny. Większość spraw tak się kończy, ale policja ma prawo sprzedać albo nawet zezłomować pojazd, gdy na parkingu stoi bardzo długo.

Wschód i południe Europy

Mapka

Z drugiej strony są takie kraje, jak Bułgaria, w której jest ich aż 20 procent. Kilka lat temu Bułgarzy próbowali zmierzyć się z problemem. Władze nakazały przerejestrować wszystkie auta. Warunkiem rejestracji było posiadanie polisy OC. Odsetek nieubezpieczonych pojazdów spadł wtedy do 3%. Niestety, za tą odważną akcją nie poszły ani dalsze kontrole pojazdów, ani polityka karania ich właścicieli. Po kilku latach odsetek ten znów wzrósł znacząco.

Niepokojąco wyglądają też kraje Południa – w Hiszpanii czy Włoszech coraz więcej osób rezygnuje z ubezpieczenia samochodu, tłumacząc to kryzysem. Z takim argumentem nie zgadza się Mariusz Wichtowski z PBUK. – Skoro mają samochód, stać ich na to, żeby ten samochód utrzymywać, kupować paliwo, to nie sądzę, żeby nie stać ich było, żeby zapłacić składkę ubezpieczeniową.

W Polsce od kilku lat policja ma możliwość jedynie wypisać mandat i przekazać sprawę do UFG. Jeszcze kilka lat temu i w naszym kraju odholowywano nieubezpieczone auta. – Posłowie jednak zaczęli ubolewać, jacy to biedni są ci nasi kierowcy, bo może zapomnieli ubezpieczyć, ale nikt nie zastanowił się nad tymi biednymi poszkodowanymi, którzy muszą dostać odszkodowanie – oburza się Wichtowski.

Tymczasem sami Polacy chcą powrotu do starych przepisów. Z sondażu GfK Polonia dla UFG wynika, że 53 procent pytanych popiera odbieranie samochodu, który jednak byłby zwracany po okazaniu ubezpieczenia. Większość odpowiadających jest też za naliczaniem odsetek za każdy dzień bez polisy OC.

Kto płaci odszkodowania za wypadki kierowców bez ważnego OC?

Składki

Konsekwencje wypadków spowodowanych przez nieubezpieczonych kierowców teoretycznie ponoszą zakłady ubezpieczeniowe, a w praktyce wszyscy ubezpieczeni. Szacuje się, że odszkodowanie w wysokości 200 tysięcy złotych za jeden tylko wypadek pochłania roczne składki OC opłacane przez 450 kierowców.

Do niedawna zakłady ubezpieczeniowe przekazywały UFG 1% składek z OC komunikacyjnego oraz OC rolników. Od 2013 roku składka wzrosła do 1,3%. To efekt przede wszystkim większej liczby wypadków, a także wyższych odszkodowań wypłacanych przez UFG. – To godzi w nas wszystkich, im więcej jest wypłat za nieubezpieczonych, tym bardziej ma to odbicie w wysokości składki ubezpieczeniowej – mówi Hubert Stoklas, wiceprezes Funduszu.

Porady Akademii Punkta

Jak wygląda likwidacja szkody?

Patrząc od strony poszkodowanego, uzyskanie odszkodowania wygląda podobnie, jak w przypadku zdarzenia z ubezpieczonymi pojazdami. Sprawca wypadku oraz poszkodowany powinni spisać protokół. W przypadku wątpliwości konieczne jest wezwanie policji. Komplet dokumentów składamy do dowolnego zakładu ubezpieczeń. Ważne, żeby miał on w ofercie ubezpieczenia komunikacyjne. Dalej sprawa toczy się już z udziałem UFG, który powołuje swoich rzeczoznawców, wycenia szkodę i wypłaca odszkodowanie.

Sprawa nieco komplikuje się, gdy poszkodowany ma wykupioną dobrowolną polisę AC. To z niej wypłacane jest odszkodowanie. Wtedy właściciel pojazdu zwraca się do firmy, z którą zawarł polisę. Ponieważ likwidacja szkody oznaczać będzie utratę zniżek, można zwrócić się do UFG o rekompensatę.

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny musi też zwrócić różnicę w odszkodowaniu. Jeżeli szkoda jest całkowita (ubezpieczyciel musi zwrócić 100% wartości samochodu), a polisa AC pokrywa zaledwie 70% wartości, różnicę również bierze na siebie UFG.

Aby nagle nie okazało się, że samochód pozbawiony jest ubezpieczenia, warto pamiętać o kilku zasadach:

  • auto musi zostać ubezpieczone najpóźniej w dniu pierwszej rejestracji w kraju
  • jeżeli kupujemy używany samochód, koniecznie trzeba sprawdzić, czy jest ubezpieczony i na jak długo, może się bowiem okazać, że składka nie została opłacona i samochód nie jest objęty ochroną, w takim wypadku umowę ubezpieczenia trzeba podpisać w dniu zakupu pojazdu. Te informacje warto zweryfikować w bazie polis na stronie internetowej UFG.
  • po zakupie samochodu nowy właściciel sam decyduje, czy chce kontynuować polisę w “odziedziczonym” po poprzednim właścicielu towarzystwie ubezpieczeniowym. Jeżeli tak, trzeba pamiętać, że obowiązuje ona do końca umowy i nie jest automatycznie przedłużana
  • nową polisę trzeba zawrzeć najpóźniej w ostatnim dniu obowiązywania poprzedniej
  • jeżeli poprzednia polisa została zawarta przez tego samego właściciela, ulega ona automatycznemu przedłużeniu, pod warunkiem że została opłacona. Zapobiega to sytuacji, w której zapominając o końcu trwania umowy, samochód zostaje bez obowiązkowego ubezpieczenia OC.

Partnerem raportu jest Liberty Ubezpieczenia (W związku z przeniesieniem działalności Liberty Seguros Compania de Seguros y Reaseguros S.A. Oddział w Polsce do AXA Ubezpieczenia TUiR S.A. wszystkie umowy ubezpieczenia, polisy oraz cały portfel produktowy Liberty Ubezpieczenia zostały przeniesione do AXA Ubezpieczenia. Marka Liberty Ubezpieczenia oficjalnie zostaje wycofana z polskiego rynku z dniem 1 kwietnia 2017 r.)


Redaktor Punkta
 
Ekspert ds. ubezpieczeń 

Artykuł, który czytasz został napisany przez jednego z ekspertów multiagencji Punkta. Staramy się przekazać całą naszą wiedzę na temat polis oraz towarzystw ubezpieczeniowych, aby świat ubezpieczeń stał się dla Ciebie jasny i zrozumiały.  

Wskaż miesiąc końca polisy – zagwarantujemy Ci ofertę z najniższą ceną.

Jak możemy się z Tobą skontaktować?

Telefon
E-mail
guest
5 Komentarze
Starsze
Nowsze
Inline Feedbacks
Wyświetl wszystkie komentarze

Wszystkie treści prezentowane na łamach niniejszej witryny internetowej mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny, stanowiąc wyraz osobistych poglądów ich autora/ów oraz nie nie powinny stanowić podstawy przy podejmowaniu decyzji biznesowych, inwestycyjnych, lub podatkowych, za które to decyzje właściciel strony internetowej ani autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności.

Najnowsze artykuły

2023.11.16  •  Samochód
Jak zarabiać na ubezpieczeniach OC nie będąc agentem ubezpieczeniowym?

Jeśli oferujesz usługi związane z motoryzacją i Twoimi klientami są kierowcy, program SKP jest właśnie dla Ciebie. Zostań partnerem Punkty. Przekazuj swoim klientom Kod Rabatowy na 100 zł przy zakupie OC/AC i zgarniaj prowizję.

Czytaj więcej
Najtańsze OC w 2023
2021.12.30  •  Samochód
Najtańsze ubezpieczenie OC lipiec 2024 – ranking. Sprawdź prognozy i porównaj oferty ubezpieczycieli

Ceny obowiązkowego ubezpieczenia OC zmieniają się dynamicznie. Pamiętaj jednak, że porównując wysokość składki u różnych ubezpieczycieli, możesz oszczędzić nawet kilkaset złotych na polisie. Sprawdź ranking ubezpieczeń OC Punkty i sprawdź, gdzie można było kupić najtańsze ubezpieczenie OC i jakie są prognozy na kolejne miesiące. Pamiętaj, aby regularnie sprawdzać aktualizację naszego rankingu.

Czytaj więcej
2021.12.10  •  Samochód
Kary za brak OC w 2024 roku – najbliższa podwyżka już w lipcu! Ile zapłacisz?

Uwaga kierowcy! Od 1 stycznia 2024 roku drastycznie wzrosły kary za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. 1 lipca nastąpi wzrost płacy minimalnej, co wiąże się z kolejną podwyżką kar, które uzależnione są od naszych zarobków. Sprawdź, ile możesz zapłacić, jeśli nie masz ważnej polisy i nie ryzykuj. Ubezpieczenie OC to nie tylko obowiązek, ale też ochrona dla Ciebie i innych uczestników ruchu drogowego.

Czytaj więcej
2024.07.12  •  Podróże
Sprawdź, o czym pamiętać, jeśli wybierasz się w podróż samochodem po Europie!

Samochód zapewnia nam swobodę i niezależność podczas wakacyjnych wojaży. Jednak, aby podróż była w pełni udana i bezpieczna, należy poświęcić trochę czasu na odpowiednie przygotowanie. Czy wiesz, jakie kroki podjąć, aby Twoja wymarzona wyprawa samochodem po Europie przebiegła bez żadnych niespodzianek? W tym przewodniku znajdziesz wskazówki, które pomogą Ci bezpiecznie i komfortowo dotrzeć do celu.

Czytaj więcej
2024.07.10
Wybierasz się do słonecznej Italii? Sprawdź, ile zapłacisz za autostradę!

Włochy są znane na całym świecie nie tylko ze swojej bogatej historii, kultury i zapierającej dech w piersiach przyrody, ale również z doskonale rozwiniętej sieci autostrad. Ten śródziemnomorski kraj może się poszczycić ponad 7 000 kilometrami dróg szybkiego ruchu, które umożliwiają sprawne przemieszczanie się między najbardziej odległymi regionami.

Czytaj więcej
2024.07.04  •  Samochód
Winiety w Bułgarii 2024 – przewodnik dla kierowców

Planowanie podróży samochodem do Bułgarii wymaga starannego przygotowania, w tym zapoznania się z systemem opłat drogowych obowiązującym w tym kraju. Od 2019 roku Bułgaria wprowadziła całkowicie zdigitalizowany system poboru opłat za przejazd, zastępując tradycyjne naklejki elektronicznymi winietami.

Czytaj więcej

Najchętniej czytane

Najtańsze OC w 2023
2021.12.30  •  Samochód
Najtańsze ubezpieczenie OC lipiec 2024 – ranking. Sprawdź prognozy i porównaj oferty ubezpieczycieli

Ceny obowiązkowego ubezpieczenia OC zmieniają się dynamicznie. Pamiętaj jednak, że porównując wysokość składki u różnych ubezpieczycieli, możesz oszczędzić nawet kilkaset złotych na polisie. Sprawdź ranking ubezpieczeń OC Punkty i sprawdź, gdzie można było kupić najtańsze ubezpieczenie OC i jakie są prognozy na kolejne miesiące. Pamiętaj, aby regularnie sprawdzać aktualizację naszego rankingu.

Czytaj więcej
2019.04.11
Ubezpieczenie anglika w Polsce w 2023 roku – ile kosztuje OC dla aut z kierownicą po prawej stronie?

Polacy chętnie kupują auta z zagranicy. Mimo że największą popularnością cieszą się pojazdy pochodzące z Niemiec, to nie brakuje też chętnych na angliki, czyli pojazdy sprowadzane z Wielkiej Brytanii. Dla tych samochodów charakterystyczna jest kierownica po prawej stronie. Ile kosztuje ubezpieczenie anglika w Polsce? Na jakie inne koszty muszą być przygotowani właściciele anglików? Sprawdzamy!

Czytaj więcej
2023.08.02  •  Podróże
Czy za granicą trzeba mieć przy sobie prawo jazdy?

Na terytorium Polski nie musisz mieć przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy. Obowiązek taki został zniesiony pod koniec 2020 roku. Czy takie same zasady obowiązują po przekroczeniu granicy? Dowiedz się, jakie konsekwencje wywołuje brak prawa jazdy przy kontroli za granicą.

Czytaj więcej